KIẾN TRÚC VÔ ĐỊNH - INDETERMINATE ARCHITECTURE (PHẦN 1)

Trong suốt thế kỷ XX, kiến trúc hiện đại đã đóng vai trò như một hệ hình tư tưởng chủ đạo, xác lập một mô thức thiết kế dựa trên lý tính, trật tự và công năng. Khẩu hiệu nổi tiếng “form follows function” (hình thức đi theo công năng) của Louis Sullivan, sau này được Le Corbusier diễn giải sâu hơn qua những công trình kiến trúc “cỗ máy để ở” (machines for living in), đã định hình một giai đoạn dài mà kiến trúc được coi như công cụ tổ chức xã hội thông qua sự chuẩn mực hóa không gian. Kiến trúc hiện đại, với tinh thần duy lý và niềm tin mạnh mẽ vào tiến bộ, đã sản sinh ra hàng loạt công trình có tính biểu tượng và đóng góp lớn vào tiến trình đô thị hóa thế giới.

Tuy nhiên, khi bước sang nửa sau thế kỷ XX, những biến động về xã hội, chính trị, văn hóa và công nghệ đã bộc lộ các giới hạn của mô hình hiện đại. Từ các cuộc khủng hoảng năng lượng thập niên 1970, các phong trào xã hội phản kháng, đến sự trỗi dậy của triết học hậu cấu trúc, tư duy “duy lý thuần túy” bị đặt lại vấn đề. Kiến trúc hiện đại bị phê phán là mang tính áp đặt, toàn trị, và thậm chí “độc đoán” khi coi công năng như một định mệnh duy nhất của hình thức. Trong bối cảnh đó, nhiều kiến trúc sư, nhà lý luận bắt đầu tìm kiếm một phương pháp tiếp cận khác: thay vì áp đặt, kiến trúc cần cởi mở, linh hoạt, cho phép nhiều cách sử dụng và nhiều tầng ý nghĩa cùng tồn tại.